Theo thống kê, tính đến hết năm 2015, tổng dư nợ cho vay tín dụng BĐS vào khoảng 380.000 tỷ đồng, chiếm hơn 10% tổng dư nợ tín dụng của toàn hệ thống ngân hàng. Dư nợ cho vay đầu tư kinh doanh BĐS tập trung lớn nhất vào phân khúc xây dựng, sửa chữa, mua nhà, xây dựng đô thị (chiếm trên 60%).
|
This is featured post 1 title
Replace these every slider sentences with your featured post descriptions.Go to Blogger edit html and find these sentences.Now replace these with your own descriptions.
This is featured post 2 title
Replace these every slider sentences with your featured post descriptions.Go to Blogger edit html and find these sentences.Now replace these with your own descriptions.
This is featured post 3 title
Replace these every slider sentences with your featured post descriptions.Go to Blogger edit html and find these sentences.Now replace these with your own descriptions.
Thứ Năm, 3 tháng 3, 2016
“Siết” tín dụng bất động sản: Cần có lộ trình phù hợp
Đó là ý kiến của các DN bất động sản (BĐS) liên quan đến thông điệp sẽ “siết” tín dụng BĐS mà Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đưa ra trong Dự thảo sửa đổi Thông tư 36/2014/TT-NHNN ngày 20-11-2014 (Thông tư 36).
Điều chỉnh tín dụng một cách phù hợp sẽ giúp thị trường BĐS phát triển bền vững. (Ảnh: N.H)
Hạn chế rủi ro
Trước thông điệp mà NHNN đưa ra, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội BĐS TP.HCM cho rằng, việc giảm mạnh trần sử dụng vốn ngắn hạn để cho vay trung dài hạn từ 60% còn 40%, đồng thời tăng hệ số rủi ro của các khoản phải đòi để kinh doanh BĐS từ 150% lên 250% có thể sẽ tác động tiêu cực đến thị trường BĐS mới vừa phục hồi hơn 2 năm qua. Nguy cơ tác động bất lợi đến người tiêu dùng, đặc biệt là người thu nhập thấp tại đô thị cũng như các ngành, nghề có liên quan. Theo phân tích của ông Châu, tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung hạn, dài hạn toàn hệ thống ngân hàng trong năm 2015 mới chỉ đạt mức 31%. Trong đó, tỷ lệ này tại các ngân hàng thương mại Nhà nước là 33,36%, tại ngân hàng thương mại cổ phần là 36,9%, thấp hơn rất nhiều so với trần cho phép 60% theo Thông tư 36. Nhìn toàn cục thì hệ thống ngân hàng đang trong quá trình tái cấu trúc theo hướng tinh, mạnh, vững chắc hơn và hoạt động tín dụng của toàn hệ thống vẫn đang trong ngưỡng an toàn. Mặc dù dòng chảy tín dụng vào lĩnh vực đầu tư kinh doanh BĐS cũng liên tục có sự gia tăng, nhưng việc gia tăng này trong thời gian qua cũng là điều bình thường do thị trường BĐS mới vừa phục hồi từ cuối năm 2013 cho đến nay sau một thời kỳ bị khủng hoảng đóng băng kéo dài.
Cần có lộ trình
Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của thị trường BĐS còn chưa hết khó khăn, ông Lê Hoàng Châu đề nghị chưa sửa đổi Thông tư 36 trong thời điểm hiện này, vì Thông tư này mới chỉ được triển khai thực hiện một năm và đang phát huy tác dụng tích cực đến nền kinh tế và góp phần củng cố đà phục hồi và tăng trưởng của thị trường BĐS, tạo điều kiện cho người dân an cư lạc nghiệp. Bên cạnh đó, các chỉ số ổn định kinh tế vĩ mô, tăng trưởng, kiểm soát lạm phát đang được giữ vững; đồng thời, chưa có nguy cơ xảy ra "bong bóng" BĐS trong năm 2016. Trong trường hợp bắt buộc phải sửa đổi Thông tư, ông Châu đề nghị sửa theo hướng, điều chỉnh giảm tỷ lệ sử dụng vốn vay ngắn hạn để cho vay trung dài hạn từ 60% xuống còn 50% và giữ nguyên hệ số rủi ro đối với lĩnh vực kinh doanh BĐS là 150%.
Nhìn nhận về động thái của NHNN đối với lĩnh vực BĐS, nhiều ý kiến cho rằng, việc điều chỉnh giảm tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn để cho vay trung dài hạn là chủ trương đúng để đảm bảo an toàn của hệ thống ngân hàng, góp phần làm lành mạnh hóa thị trường tài chính, hạn chế rủi ro khi thị trường BĐS xảy ra bong bóng. Tuy nhiên, liên quan tới việc tăng tỷ lệ hệ số rủi ro cho thị trường BĐS, theo TS. Cấn Văn Lực, không nên áp dụng cào bằng tỷ lệ này cho toàn thị trường, có thể áp dụng tỷ lệ này cho từng dự án. Chuyên gia kinh tế Đinh Tuấn Minh cũng cho rằng, NHNN có thể đưa ra mức sàn chung về hệ số rủi ro đối với các khoản phải đòi chứ không nên quy định cho từng loại tài sản, từng loại tín dụng vì như vậy sẽ làm mất đi tính chủ động của các Ngân hàng thương mại trong việc đánh giá rủi ro.
Về phía DN, nhận định việc sửa đổi Thông tư 36 sẽ có tác động nhất định đến thị trường trong thời gian đầu, tuy nhiên, một số DN BĐS lại cho rằng quy định này là cần thiết nhằm mang đến sự phát triển bền vững cho thị trường BĐS. Theo ông Lê Hữu Nghĩa, Giám đốc Công ty BĐS Lê Thành, việc điều chỉnh nguồn tín dụng cho thị trường BĐS theo dự định của NHNN sẽ ảnh hưởng tới khoảng 1/3 nguồn vốn của thị trường BĐS, tuy nhiên, quy định này sẽ mang đến tác động tích cực cho thị trường BĐS về lâu dài và nếu quy định này được áp dụng vào đầu năm 2017 thì vẫn có thời gian để các DN điều chỉnh kế hoạch đầu tư, kinh doanh, như vậy sẽ không gây ảnh hưởng quá lớn cho thị trường. Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Novaland Bùi Cao Nhật Quân cũng cho rằng, sự thay đổi trong các quy định về tín dụng đối với BĐS của NHNN sẽ có tác động nhất định đến tâm lí các DN, tuy nhiên, đây là việc làm cần thiết để giúp thị trường và các DN BĐS phát triển một cách bền vững. Theo ông Quân, với những tín hiệu từ NHNN trong việc hạn chế và kiểm soát tín dụng để đảm bảo tính thanh khoản và đáp ứng đúng nhu cầu của thị trường, trong năm 2016 Tập đoàn Novaland sẽ tập trung phát triển và hoàn thành dự án đã công bố, hạn chế mua thêm dự án mới để kiểm soát tín dụng, không tăng dư nợ, đảm bảo thanh khoản, chất lượng sản phẩm, góp phần vào sự phát triển bền vững của thị trường BĐS cũng như của DN.
Doanh Nghiệp thủy sản hội nhập: Phải bước qua... kháng sinh
Việc lạm dụng kháng sinh trong quá trình nuôi trồng dẫn tới sản phẩm thủy sản XK bị cảnh báo, trả về đã và đang là vấn đề khiến không ít DN XK thủy sản, đặc biệt là những DN XK mặt hàng tôm hàng đầu Việt Nam lo ngại, bởi nếu tiếp diễn tình trạng này có thể khiến ngành tôm tận diệt.
Lạm dụng kháng sinh trong nuôi trồng thủy sản đang làm giảm sức cạnh tranh của hàng thủy sản XK trên thị trường thế giới. Ảnh: ST.
Làm ăn nghiêm chỉnh vẫn bị “soi”
Theo ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (Bộ Kế hoạch và Đầu tư): Đối với trường hợp hàng rào kỹ thuật gây khó cho DN như của Minh Phú, cơ quan quản lý Nhà nước phải sang Nhật làm việc, thỏa thuận xem có một cơ chế riêng có hợp lý hay không, gỡ khó cho DN, chứ nếu bản thân DN nỗ lực làm tốt thôi cũng không giải quyết được vấn đề.
|
“Sản phẩm XK của Tập đoàn Minh Phú luôn đảm bảo chất lượng nhưng cũng đã bị ảnh hưởng trực tiếp từ vấn đề này. Nhật là thị trường lớn, lâu năm chiếm 25% kim ngạch XK của Minh Phú. Trước đây, khi XK sang Nhật, Minh Phú không cần phải trải qua khâu kiểm soát kháng sinh. Tuy nhiên, trong năm 2015, 13 DN đã bị phát hiện lợi dụng "tuồn" sản phẩm có chứa kháng sinh, hóa chất vào thị trường này, trong đó có tới 9 DN Việt Nam. Nhật đánh giá thị trường trên phương diện quốc gia chứ không phải cá nhân DN. Vì vậy, việc 9/13 DN Việt Nam XK hàng không đảm bảo an toàn vào Nhật đã khiến thị trường này gia tăng hàng rào, siết chặt kiểm soát với mọi DN. Điều này đang gây ảnh hưởng mạnh mẽ tới những DN như Minh Phú”, ông Hiển nói.
Ông Hiển phân tích, Tập đoàn Minh Phú đã tiến hành khảo sát nhiều nơi cả trong và ngoài nước, kết quả cho thấy, việc lạm dụng kháng sinh, hóa chất tràn lan trong nuôi trồng thủy sản có thể dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng, thậm chí sự tận diệt. Điển hình như, 10 năm trước nói tới mặt hàng tôm của Đài Loan (Trung Quốc) là nói tới một loại hàng có uy tín, chất lượng nhưng giờ ngành nuôi tôm Đài Loan đã bị tận diệt do ô nhiễm nguồn nước, đất… Đài Loan đã phải chuyển từ nuôi tôm sang nuôi cá rô phi và một số loài khác. Nếu không đổi thay, ngành nuôi tôm Việt Nam có thể cũng sẽ phải đối mặt với tình trạng tương tự.
Đề xuất có cơ chế riêng
Công ty TNHH Thông Thuận Ninh Thuận là DN XK tôm nằm trong “top” 20 của cả nước với kim ngạch XK mỗi năm khoảng 100 triệu USD và các thị trường XK chính là Mỹ, EU, Nhật. Trao đổi với phóng viên Báo Hải quan, nhìn nhận về XK tôm trong năm nay, ông Đặng Quốc Cường, Giám đốc điều hành Công ty cho hay, trong ba thị trường, thị trường Nhật khởi sắc hơn cả bởi trước đây tỷ giá giữa đồng Yên và đồng USD là 123 Yên/1 USD thì nay chỉ còn 113,6 Yên/1 USD, đang có lợi cho nhà NK. Sản phẩm thủy sản Việt Nam cũng khá có tiếng ở Nhật, đồng thời chỉ phải chịu sự cạnh tranh với Thái Lan. “Tuy nhiên, khi XK sang Nhật, lo ngại của DN là rào cản về kháng sinh ngày càng gắt gao hơn. Đây cũng là khó khăn của các DN khi XK sang thị trường EU. Còn đối với thị trường Mỹ, điều DN lo lắng là thuế chống bán phá giá”, ông Cường nhấn mạnh.
Tự tìm lối đi cho mình nhằm hội nhập vững vàng, Công ty Thông Thuận Ninh Thuận đã đầu tư xây dựng hệ thống nuôi trồng tôm khép kín từ con giống, thức ăn, chế biến, XK… Theo ông Cường, do có tiền thân là DN chuyên làm giống, tích lũy kinh nghiệm qua nhiều năm, phát triển từng bước nên đến nay DN mới có thể tự tin. Đối với những DN khác, để đầu tư chuỗi giá trị khép kín tương đương như Công ty Thông Thuận Ninh Thuận sẽ phải bỏ ra một lượng tài chính khổng lồ. Không chỉ vậy, dù có đủ tiềm lực tài chính, nếu thiếu kinh nghiệm thì DN cũng khó thành công. Do đó, theo đại diện Công ty, trong bối cảnh hiện tại, để tự gỡ khó, điều quan trọng là các DN không thể triển khai manh mún, nhỏ lẻ mà cần có sự liên kết, hỗ trợ lẫn nhau. Ví dụ như DN có kinh nghiệm làm giống có thể liên kết với DN có kinh nghiệm nuôi trồng để đạt được hiệu quả như mong muốn, lấy kinh nghiệm của DN này hỗ trợ DN kia. Về phía Nhà nước, trong vấn đề hỗ trợ DN, đặc biệt là hỗ trợ về khoa học kỹ thuật, Nhà nước cũng cần thể hiện rõ hơn vai trò của mình chứ không nên mờ nhạt như hiện nay.
Đứng từ góc độ DN bị tác động trực tiếp bởi việc lạm dụng kháng sinh, hóa chất trong nuôi trồng thủy sản, ông Hiển cho biết: Trung Quốc đã làm việc riêng với Nhật Bản để hình thành cơ chế riêng cho những DN làm ăn minh bạch, hồ sơ tốt. Trước mắt, đây cũng là mong muốn của Tập đoàn Minh Phú. Ông Hiển kiến nghị Bộ NN&PTNT sẽ làm việc với các cơ quan chính quyền của Nhật Bản để đạt được điều này.
Hé lộ nhiều vi phạm của Petrolimex
Tập đoàn xăng dầu VN (Petrolimex) vi phạm nghiêm trọng trong quản lý, sử dụng vốn, hạch toán chi phí sai so với thực tế... khiến công ty thành viên và thương nhân đầu mối hưởng lợi trong khi người tiêu dùng thiệt thòi.
Đó là những vi phạm vừa bị Thanh tra Chính phủ chỉ ra.
“Nhập nhèm” tính giá
Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ, trong quý 1/2010, Petrolimex đã tự mua thông tin về giá xăng dầu thế giới trên tờ Platt’s Singapore để xây dựng giá cơ sở xăng dầu. Bên cạnh đó, Liên bộ Công thương - Tài chính không xác định và công bố giá xăng dầu thế giới là không đúng với chức trách, nhiệm vụ theo Nghị định 84 của Chính phủ, dẫn đến khó kiểm soát việc xây dựng giá cơ sở và quyết định giá bán lẻ của các thương nhân đầu mối.
|
Đáng nói, việc tính chi phí bảo hiểm và chi phí vận tải trong cơ cấu giá xăng dầu của Petrolimex chênh lệch rất nhiều so với thực tế. Cụ thể, từ quý 2/2010 đến tháng 6.2013, liên bộ Tài chính - Công thương trực tiếp điều hành giá bán lẻ xăng dầu, khi xây dựng giá cơ sở đã lấy yếu tố chi phí vận tải và phí bảo hiểm theo mức cố định như Petrolimex (xăng RON 92 là 2,5 USD/thùng, dầu diesel 0,05S là 2,5 USD/thùng, dầu hỏa là 3 USD/thùng...).
Nhưng kiểm tra thấy, thực tế chi phí vận tải và bảo hiểm xăng dầu nhập khẩu về đến cảng VN tính bình quân theo sản lượng và đơn giá thực tế của từng chuyến tàu với từng mặt hàng như xăng RON 92 là 1,79 USD/thùng, dầu diesel 0,05S là 1,56 USD/thùng, dầu hỏa là 1,69 USD/thùng. Dẫn đến từ năm 2010 đến tháng 6.2013, chi phí vận tải và bảo hiểm trong cấu thành giá cơ sở cao hơn thực tế 67,6 triệu USD. Điều này đã dẫn đến tăng giá bán, lợi cho thương nhân đầu mối, thiệt hại cho người tiêu dùng.
Bên cạnh đó, trong giai đoạn được tự quyết định điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu, kiểm tra thời điểm điều chỉnh giá ngày 21.2.2010, Petrolimex không điều chỉnh giảm 52 đồng/lít với 1,9 triệu lít dầu hỏa (giá phải giảm là 103 triệu đồng).
Đặc biệt, sau khi Bộ Công thương ban hành Quyết định 32/2008 bãi bỏ việc phân vùng địa bàn và giá bán lẻ vùng 2 (các địa phương xa cảng quốc tế tiếp nhận xăng dầu, chi phí kinh doanh cao hơn được tăng giá tối đa 2% so với giá bán lẻ vùng 1), nhưng Petrolimex vẫn áp dụng giá bán lẻ vùng 2, kết quả từ tháng 1.2010 - 6.2013, tính theo mức tăng 2% của sản lượng tiêu thụ thực tế thì doanh thu vùng 2 tăng lên 2.796 tỉ đồng.
“Việc Petrolimex quyết định giá bán lẻ cao hơn giá do liên bộ điều chỉnh, không có văn bản chấp thuận của nhà nước là chưa đúng thẩm quyền, chưa đúng quy định của Pháp lệnh giá”, Thanh tra Chính phủ kết luận.
Bộ Tài chính có văn bản cá biệt cho Petrolimex áp dụng tỷ giá ngoại tệ theo tỷ giá bán ra của Ngân hàng TMCP Ngoại thương VN, chưa phù hợp với quy định về chế độ kế toán doanh nghiệp theo Quyết định 15/2006 của chính Bộ Tài chính. Theo thanh tra, trách nhiệm những vi phạm trên thuộc về Petrolimex và các tổ chức, cá nhân có liên quan thuộc liên bộ Tài chính - Công thương.
Công ty con hưởng lợi lớn
Theo Thanh tra Chính phủ, trong công tác quản lý hao hụt xăng dầu từ năm 2010 đến tháng 6.2013, Petrolimex đã ban hành định mức hao hụt của các công đoạn cao hơn thực tế từ 35 - 48% nhưng chưa kịp thời điều chỉnh. Việc hạch toán hao hụt xăng dầu vào giá vốn tại công ty mẹ, mà không hạch toán theo hao hụt thực tế là nguyên nhân dẫn đến tăng giá vốn, giảm hiệu quả kinh doanh của công ty mẹ 310 tỉ đồng, tạo thu nhập cho các công ty xăng dầu thành viên bất hợp lý. Trong khi đó, việc hạch toán chi phí hao hụt vượt định mức không đúng quy định làm giảm hiệu quả kinh doanh 6,99 tỉ đồng.
Ngoài ra, Petrolimex cũng thuê tàu chở xăng dầu của chính công ty thành viên với giá cao hơn giá của các đơn vị khác, làm giảm hiệu quả kinh doanh và gián tiếp ảnh hưởng đến giá cơ sở. Cụ thể, Petrolimex góp 51% vốn điều lệ tại Công ty cổ phần vận tải xăng dầu Vipco và ký hợp đồng thuê tàu. Qua so sánh đơn giá cước cho thấy việc thuê tàu định hạn với Vipco (chiếm 80% tổng chi phí vận tải) cao hơn thuê chuyến, làm tăng chi phí vận chuyển 379 tỉ đồng.
Công tác quản lý, điều hành giá bán xăng dầu nội bộ của công ty mẹ - Petrolimex với các công ty xăng dầu thành viên chưa tuân thủ quy định, không phù hợp giá bán do liên bộ điều hành, thể hiện ý chí chủ quan trong quyết định giá, dễ phát sinh tiêu cực. Cụ thể, một số thời điểm, liên bộ điều chỉnh giảm giá xăng dầu nhưng công ty mẹ Petrolimex lại điều chỉnh tăng giá bán nội bộ, có thời điểm liên bộ điều chỉnh tăng thì Petrolimex lại giảm giá nội bộ (với cách biệt vài trăm đồng/lít). Petrolimex cũng chưa quản lý chặt chẽ xăng dầu tiêu thụ trước các thời điểm điều chỉnh tăng giá tại một số công ty xăng dầu thành viên tăng bất thường từ 2,3 - 6,7 lần so với sản lượng bình quân.
Bên cạnh đó, Công ty xăng dầu khu vực II và Công ty TNHH MTV Vipco Hạ Long đã buông lỏng điều kiện thanh toán khi ký hợp đồng bán tái xuất xăng dầu, cho phép bên mua chậm thanh toán nhưng không có điều kiện để đảm bảo thu hồi, làm phát sinh công nợ khó đòi 278.00 USD, nguy cơ mất vốn. Chi phí thù lao của các công ty cho đại lý, tổng đại lý không minh bạch... Theo Thanh tra Chính phủ, trách nhiệm với những tồn tại, khuyết điểm, vi phạm trên thuộc Petrolimex và các công ty xăng dầu thành viên.
Thất thoát vốn
Thanh tra Chính phủ cũng chỉ rõ công ty mẹ - Petrolimex đã đầu tư tài chính ngoài ngành nghề kinh doanh chính như ngân hàng, bảo hiểm, bất động sản với tổng số tiền 2.255 tỉ đồng. Trong đó, đầu tư giá trị lớn không đúng quy định như tăng vốn đầu tư vào PG Bank 400 tỉ đồng (chiếm 40% vốn điều lệ) và Công ty CP bảo hiểm Petrolimex 171 tỉ đồng (chiếm 51% vốn điều lệ) không có sự chấp thuận của Bộ Công thương và Thủ tướng. Sử dụng sai nguồn vốn đầu tư 646 tỉ đồng (dùng vốn kinh doanh để đầu tư vào lĩnh vực ngân hàng, bảo hiểm, bất động sản 231 tỉ đồng, cho các công ty thành viên vay dài hạn 414 tỉ đồng), chưa thực hiện nghiêm việc thoái vốn đầu tư ngoài ngành theo quyết định của Thủ tướng. Một số khoản đầu tư của công ty mẹ hiệu quả còn thấp.
Đặc biệt, công ty thành viên là Vipco đầu tư 56,1 tỉ đồng vào Công ty CP An Phú có nguy cơ mất vốn do kinh doanh thua lỗ, vi phạm nghiêm trọng trong hợp tác đầu tư. Cụ thể, năm 2008 ông Nguyễn Đạo Thịnh, Tổng giám đốc Vipco, ký hợp tác đầu tư với Công ty TNHH thương mại dịch vụ sản xuất Thiên Lộc Phú, đã chuyển 72,5 tỉ đồng vào tài khoản chung do Công ty Thiên Lộc Phú làm chủ tài khoản. Sau đó, Vipco có văn bản đồng ý cho Thiên Lộc Phú rút ra 20,1 tỉ đồng nhưng không có căn cứ, thực tế Công ty Thiên Lộc Phú không hoạt động kinh doanh. Thiên Lộc Phú sau đó đã trả lại cho Vipco 1,5 tỉ đồng, số còn lại 18,6 tỉ đồng đến nay không thu hồi được là việc làm thiếu trách nhiệm, gây hiệu quả nghiêm trọng.
Ngoài ra, ngày 10.4.2008, ông Nguyễn Đạo Thịnh, nguyên Tổng giám đốc Vipco, và ông Vũ Quang Khánh, nguyên Kế toán trưởng Vipco còn chuyển số tiền 483 triệu cho bà Nguyễn Thị Mỹ Dung, Kế toán trưởng Công ty Thiên Lộc Phú, đến nay cũng không thu hồi được, vi phạm nguyên tắc quản lý tài chính. Tổng số tiền chưa thu hồi được là 19,1 tỉ đồng. Hiện Bộ Công an đã tiếp nhận hồ sơ để điều tra xử lý các sai phạm trên tại Vipco.
Năm 2006, ông Đỗ Đông Ngọc, Giám đốc Công ty xăng dầu khu vực III, cũng đã ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng 360 m2 đất với xã Tú Sơn trái thẩm quyền, làm phát sinh công nợ 540 triệu đồng, nguy cơ mất vốn.
Ngoài ra, Petrolimex và các công ty thành viên cũng có nhiều vi phạm trong quản lý đầu tư xây dựng và sử dụng đất. Cụ thể, từ năm 2010 đến tháng 6.2013, công ty mẹ và các đơn vị thành viên đã thực hiện đầu tư 178 công trình, dự án với tổng mức đầu tư 11.857 tỉ đồng, trong đó có 29 dự án chậm tiến độ, 23 gói thầu giá trị dự toán trên 5 tỉ đồng nhưng lại chỉ định thầu và chỉ định nhà thầu không đủ năng lực tài chính...
Thứ Tư, 2 tháng 3, 2016
Cửa hàng tiện lợi tràn về nông thôn
Những cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini… đang ào ạt tràn về vùng ngoại ô TP.HCM, người tiêu dùng có thêm lựa chọn khi mua sắm trong khi nông dân cũng có thêm kênh tiêu thụ nông sản.
Ra ngõ gặp siêu thị
Chị Nguyễn Thị Lý (ngụ đường Lý Thường Kiệt, thị trấn Hóc Môn, huyện Hóc Môn, TP.HCM) là giáo viên một trường THPT của huyện. Trước đây, sau giờ tan trường chị Lý thường ghé khu chợ cóc gần nhà để mua thức ăn, chuẩn bị bữa tối cho gia đình.

Trong khi đó, tại các huyện khác của thành phố như: Nhà Bè, Cần Giờ, Bình Chánh… người tiêu dùng dễ dàng tìm thấy những CHTL bán đầy đủ các nhu yếu phẩm, lại còn có sẵn bàn ghế, không gian rộng rãi, thoáng mát để nghỉ chân, có wifi miễn phí… Chị Hồng Thị Bình Minh (ngụ xã Bình Lợi, huyện Bình Chánh) nhận định, so với các chợ cóc ven đường hay trong khu dân cư, việc mua sắm ở những CHTL giúp chị an tâm hơn về nguồn gốc, chất lượng thực phẩm. Việc chỉ ghé một điểm dừng nhưng có thể mua được nhiều món hàng cần thiết giúp chị tiết kiệm thời gian, công sức hơn nhiều. “Chiều đi làm về tạt ngang siêu thị mini cỡ 10 phút là có đủ thực phẩm tươi sống, mấy món đồ dùng gia đình cần thiết nữa nên rất tiện” - chị Minh vui vẻ nói.
Cạnh tranh khốc liệt
Cùng với xu hướng mua sắm tại các cửa hàng thực phẩm, CHTL ngày càng tăng, sự cạnh tranh giữa các đơn vị bán lẻ cũng thêm rầm rộ, khốc liệt. Khu vực ngoại ô, vùng nông thôn của thành phố cũng đang là điểm đến của nhiều DN bán lẻ. Ông Nguyễn Thành Nhân - Phó Tổng Giám đốc Saigon Co.op cho biết, Liên hiệp HTX Thương mại TP.HCM (Saigon Co.op) hiện có 96 cửa hàng Co.op Food, chủ yếu đặt tại TP.HCM và vẫn đang tiếp tục mở rộng ra ngoại thành.
Ông Nhân cho rằng, trong khi các DN bán lẻ nước ngoài “mạnh vì gạo, bạo vì tiền” như: FamilyMart, Circle K, B’sMart… có đủ tiềm lực để đầu tư hàng loạt CHTL mở cửa 24/24 giờ, thì những DN trong nước đang đẩy mạnh hệ thống các cửa hàng minimart, tức những cửa hàng kiểu chợ gần nhà. Với ưu thế nguồn hàng hóa phong phú, thực phẩm tươi sống, đáp ứng tốt nhu cầu và tâm lý người mua. Những cửa hàng “chợ gần nhà” này đang ngày càng hút khách.
Riêng Saigon Co.op đang tính đến việc nhượng quyền thương hiệu (franchise) đối với loại hình CHTL Co.op Food cho những người đang làm việc tại Saigon Co.op, là đội ngũ nhân viên có kinh nghiệm kinh doanh, quản lý cửa hàng, đảm bảo phát triển tốt thương hiệu.
Trong khi đó, phía Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn (SATRA) dù chỉ mới tham gia vào phân khúc CHTL từ năm 2011, nhưng đến nay DN này đã phát triển được chuỗi 65 cửa hàng SatraFoods. Trong định hướng đến năm 2020, SATRA mong muốn sẽ tiếp tục đẩy nhanh tốc độ phát triển chuỗi CHTL ở khu vực ngoại thành TP.HCM và các tỉnh lân cận. /.
Chị Nguyễn Thị Lý (ngụ đường Lý Thường Kiệt, thị trấn Hóc Môn, huyện Hóc Môn, TP.HCM) là giáo viên một trường THPT của huyện. Trước đây, sau giờ tan trường chị Lý thường ghé khu chợ cóc gần nhà để mua thức ăn, chuẩn bị bữa tối cho gia đình.
Người dân mua sắm tại một cửa hàng thực phẩm tiện lợi. ảnh:T.L
Thế nhưng, từ cuối năm 2015, Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn - TNHH một thành viên (SATRA) khai trương cửa hàng thực phẩm Satrafoods trên đường Lý Thường Kiệt, ngay cạnh nhà nên chị Lý không còn phải rà rà xe máy trong khu chợ chật hẹp để mua sắm nữa. Chị tạt vào cửa hàng tiện lợi (CHTL), gửi xe trước cửa, lượn một vòng chọn đủ các món thịt, cá, rau, củ cho bữa tối, vài hộp bánh bao, xúc xích cho bữa sáng ngày hôm sau…Đại diện SATRA cho biết, với cửa hàng thực phẩm thứ 2 tại huyện Hóc Môn vừa mới khai trương này, chỉ trong hơn 4 năm, SATRA đã nâng tổng số cửa hàng thực phẩm lên con số 76. Với thế mạnh là các sản phẩm thực phẩm uy tín, đa dạng do các DN thành viên sản xuất, SATRA đặt tiêu chí “Hàng tận gốc - Tươi mỗi ngày” để hút khách.| " Cùng với các nhà bán lẻ chuyên nghiệp, nhiều DN sản xuất, chế biến thực phẩm như Vissan, Vinamilk, Sargi… cũng “chân ướt chân ráo” tham gia mở CHTL, vừa để giới thiệu sản phẩm của chính DN, vừa kinh doanh các mặt hàng khác. |
Trong khi đó, tại các huyện khác của thành phố như: Nhà Bè, Cần Giờ, Bình Chánh… người tiêu dùng dễ dàng tìm thấy những CHTL bán đầy đủ các nhu yếu phẩm, lại còn có sẵn bàn ghế, không gian rộng rãi, thoáng mát để nghỉ chân, có wifi miễn phí… Chị Hồng Thị Bình Minh (ngụ xã Bình Lợi, huyện Bình Chánh) nhận định, so với các chợ cóc ven đường hay trong khu dân cư, việc mua sắm ở những CHTL giúp chị an tâm hơn về nguồn gốc, chất lượng thực phẩm. Việc chỉ ghé một điểm dừng nhưng có thể mua được nhiều món hàng cần thiết giúp chị tiết kiệm thời gian, công sức hơn nhiều. “Chiều đi làm về tạt ngang siêu thị mini cỡ 10 phút là có đủ thực phẩm tươi sống, mấy món đồ dùng gia đình cần thiết nữa nên rất tiện” - chị Minh vui vẻ nói.
Cạnh tranh khốc liệt
Cùng với xu hướng mua sắm tại các cửa hàng thực phẩm, CHTL ngày càng tăng, sự cạnh tranh giữa các đơn vị bán lẻ cũng thêm rầm rộ, khốc liệt. Khu vực ngoại ô, vùng nông thôn của thành phố cũng đang là điểm đến của nhiều DN bán lẻ. Ông Nguyễn Thành Nhân - Phó Tổng Giám đốc Saigon Co.op cho biết, Liên hiệp HTX Thương mại TP.HCM (Saigon Co.op) hiện có 96 cửa hàng Co.op Food, chủ yếu đặt tại TP.HCM và vẫn đang tiếp tục mở rộng ra ngoại thành.
Ông Nhân cho rằng, trong khi các DN bán lẻ nước ngoài “mạnh vì gạo, bạo vì tiền” như: FamilyMart, Circle K, B’sMart… có đủ tiềm lực để đầu tư hàng loạt CHTL mở cửa 24/24 giờ, thì những DN trong nước đang đẩy mạnh hệ thống các cửa hàng minimart, tức những cửa hàng kiểu chợ gần nhà. Với ưu thế nguồn hàng hóa phong phú, thực phẩm tươi sống, đáp ứng tốt nhu cầu và tâm lý người mua. Những cửa hàng “chợ gần nhà” này đang ngày càng hút khách.
Riêng Saigon Co.op đang tính đến việc nhượng quyền thương hiệu (franchise) đối với loại hình CHTL Co.op Food cho những người đang làm việc tại Saigon Co.op, là đội ngũ nhân viên có kinh nghiệm kinh doanh, quản lý cửa hàng, đảm bảo phát triển tốt thương hiệu.
Trong khi đó, phía Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn (SATRA) dù chỉ mới tham gia vào phân khúc CHTL từ năm 2011, nhưng đến nay DN này đã phát triển được chuỗi 65 cửa hàng SatraFoods. Trong định hướng đến năm 2020, SATRA mong muốn sẽ tiếp tục đẩy nhanh tốc độ phát triển chuỗi CHTL ở khu vực ngoại thành TP.HCM và các tỉnh lân cận. /.
Tuýt còi lãi suất, kiểm soát tín dụng
Năm 2016, tín dụng ngân hàng tiếp tục tăng tích cực và có thể đạt mức tăng 20%
Trước tình trạng lãi suất, tín dụng có biểu hiện nóng lên, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã cảnh báo việc vi phạm lãi suất huy động, đồng thời kiểm soát tín dụng.
Làn sóng tăng lãi suất huy động được khởi phát cuối năm 2015 đến nay vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại. Theo khảo sát của Báo Đầu tư, trong vòng 2 tháng qua, đã có gần 30 ngân hàng công bố biểu lãi suất huy động mới.
Hàng loạt ngân hàng từ lớn tới nhỏ, từ nội tới ngoại, đều tăng lãi suất huy động, như Agribank, VietinBank, BIDV, VIB, VPBank Baoviet Bank, Eximbank, HSBC, MB, OCB, Ocean Bank, PVcomBank, SCB, SeABank, SHB, Techcombank, Standard Chartered, ANZ, Citibank... Thậm chí, có ngân hàng đã tăng lãi suất huy động tới 3 - 4 lần.
Hiện lãi suất huy động kỳ hạn dưới 6 tháng của nhiều ngân hàng đã chạm trần quy định (5,5%/năm). Lãi huy động kỳ hạn 6 tháng lên tới 6,8%/năm, kỳ hạn 12 tháng cao nhất 7,3%, kỳ hạn 18 tháng là 7,6%/năm và kỳ hạn 36 tháng đã được Ngân hàng OCB đẩy lên 8%/năm, cao nhất thị trường.
NHNN yêu cầu các ngân hàng không được thu các loại phí liên quan đến khoản vay, trừ một số khoản phí theo quy định.
Không chỉ có thế, theo phản ánh của nhiều khách hàng, khi gửi với số tiền lớn (thường từ 500 triệu đồng trở lên), khách hàng sẽ được cộng thêm lãi suất “ngầm” vượt trần 0,5 - 0,6%/năm dưới hình thức trúng thưởng, nhận quà khuyến mãi.
Tương tự, với USD, dù NHNN quy định lãi suất huy động 0%/năm, song tại nhiều ngân hàng, người gửi tiền vẫn được hưởng 0,5 - 0,8%/năm qua nhiều hình thức.
Ông Cấn Văn Lực, chuyên gia ngân hàng cho rằng, thanh khoản ngân hàng vẫn dồi dào, song tín dụng phục hồi mạnh thời gian qua và tăng trưởng khá đều ngay từ những tháng đầu năm là nguyên nhân khiến các ngân hàng đẩy mạnh thu hút tiền gửi, nhằm chuẩn bị nguồn cho tăng trưởng tín dụng những tháng tới.
Nhiều chuyên gia cũng cho rằng, có thêm 3 lý do nữa khiến ngân hàng tăng lãi suất.
Thứ nhất, tăng lãi suất để giữ chân khách hàng.
Thứ hai, tín dụng, nhất là tín dụng bất động sản tăng “nóng” thời gian qua khiến vốn dư thừa của nhiều ngân hàng không còn nhiều, buộc phải nâng lãi suất để có nguồn cho vay thời gian tới.
Thứ ba, lạm phát có khả năng tăng và lượng lớn vốn ngân hàng đổ vào trái phiếu chính phủ khiến nguồn cung vốn năm 2016 dự báo không dư thừa nhiều cũng là nguyên nhân đẩy lãi suất huy động nóng lên.
Trước tình trạng lãi suất huy động nóng dần lên, đe dọa đến mặt bằng lãi suất cho vay, trong Chỉ thị 01/CT-NHNN vừa ban hành tuần qua, NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng thực hiện nghiêm túc các quy định và chỉ đạo của NHNN về lãi suất; áp dụng mức lãi suất cho vay hợp lý trên cơ sở lãi suất huy động và mức độ rủi ro của khoản vay.
NHNN cũng yêu cầu các ngân hàng không được thu các loại phí liên quan đến khoản vay, trừ một số khoản phí theo quy định. NHNN cũng khẳng định sẽ giám sát chặt chẽ việc thực hiện các quy định của NHNN về lãi suất huy động và cho vay, kịp thời phát hiện các vi phạm và sẽ xử lý nghiêm.
Theo nhận định của Bộ phận Nghiên cứu Ngân hàng BIDV, thanh khoản của hệ thống ngân hàng được đảm bảo, nhưng không dư thừa và sẽ khá căng thẳng tại một số thời điểm. Lãi suất điều hành dự báo được giữ nguyên trong năm 2016, NHNN sẽ tiếp tục linh hoạt công cụ thị trường mở để đảm bảo an toàn thanh khoản cho hệ thống ngân hàng.
Cũng theo dự báo của BIDV, năm nay, tín dụng tiếp tục tăng tích cực và có thể đạt mức tăng 20%, do NHNN tiếp tục chính sách thiên về nới lỏng. Ngoài ra, các ngân hàng cũng chủ trương đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng do nợ xấu và áp lực trích lập dự phòng rủi ro đã giảm bớt.
Các chuyên gia khuyến cáo, dù tín dụng có nhiều tiềm năng tăng trưởng trong năm nay, song NHNN cần tiếp tục kiểm soát cung tiền, không để tín dụng tăng trưởng quá nóng. Trong đó, việc nghiên cứu sửa đổi Thông tư 36/2014/TT-NHNN theo hướng siết tín dụng đổ vào bất động sản và giảm bớt việc sử dụng vốn ngắn hạn để cho vay dài hạn nhằm phòng ngừa rủi ro là hết sức cần thiết.
Phó thống đốc Nguyễn Thị Hồng cũng khẳng định, một trong những vấn đề đáng lưu ý trong điều hành chính sách tiền tệ năm 2016 là xử lý việc tín dụng trung dài hạn của các tổ chức tín dụng tăng nhanh từ năm 2014 đến nay, vì nếu tiếp tục xu hướng này thì sẽ tác động không thuận tới thanh khoản của hệ thống.
Lãi 10 triệu đồng nhờ nuôi lươn đồng trong can nhựa
Tìm đến TP Vị Thanh (Hậu Giang) hỏi về thầy Thịnh nuôi lươn trong can nhựa lãi 10 triệu đồng thì hầu như ai cũng biết, chính người nông dân này đã sáng tạo nên một mô hình chăn nuôi mà hiện nay, nhiều người trong và ngoài địa bàn tìm đến học hỏi.
Ông Thịnh cho biết mỗi can lươn sau 6 tháng chăm sóc sẽ thu lãi hàng chục triệu
Ông Thịnh từng đầu tư nuôi lươn đồng trong bể xi măng nhưng do thiếu kinh nghiệm dẫn đến việc lươn chậm phát triển và chết nhiều. Nhiều lần phải rớt nước mắt khi tiền bán lươn thành phẩm không đủ mua lươn giống để tái sản xuất.
Nhớ lại quãng thời gian khó khăn đó, ông Thịnh chia sẻ: “Nuôi lươn chỉ cần làm sao cho nó không chết là sẽ có lãi, vì lẽ đó nên tôi quyết tâm chọn con lươn để gắn bó”. Nhằm giảm chi phí sản xuất ông ra chợ mua lươn đồng được đánh bắt từ việc đặt trúm, dớn và chích điện về để nuôi. Tuy nhiên, lươn được đánh bắt đều có sức đề kháng yếu, đặc biệt bị nhiễm thuốc từ mồi nhử, nên dễ bị bệnh và chết. Từ đó, ông Thịnh tự mày mò chế tạo ra bài thuốc nam “độc nhất vô nhị” để thuần lươn.
Theo ông Thịnh thì chiếc túi đựng thức ăn được cho là yếu tố quan trọng trong mô hình của mình
Sau nhiều đêm suy nghĩ, đến năm 2013, ông Thịnh quyết định nuôi lươn bằng can nhựa (5 can) trong môi trường nước tự nhiên.
Đưa cho chúng tôi xem chiếc can nhựa đã được thiết kế hoàn chỉnh để nuôi lươn, ông Thịnh nói: “Quan trọng là phải làm sao kéo dãn mật độ lươn ra, điều này giúp lươn tăng trưởng nhanh và đều hơn. Theo như quan sát của PV, chiếc can nhựa 30 lít đều được khoan lỗ xung quanh (cỡ 10mm) và chia đều thành 7 hàng từ trên xuống nhằm cung cấp oxy cho lươn hô hấp và loại bỏ thức ăn thừa.
Ông Thịnh cho biết thêm, điều đặc biệt của chiếc can nhựa là túi đựng thức ăn được treo ở nắp can. Theo đó, chiếc túi thiết kế bằng vải thun với chiều dài 20cm, rộng 12cm, được khoét nhiều lỗ xung quanh (kích cỡ tùy thuộc vào lươn lớn, bé). “Sở dĩ thiết kế túi thức ăn như vậy nhằm tiết kiệm thức ăn, tránh lãng phí. Thứ 2, có thể theo dõi sự tăng trưởng của lươn dựa vào lượng thức ăn còn thừa lại trong túi, nhằm có hướng chăm sóc tốt hơn”- ông thịnh nói.
Lươn giống được ông Thịnh thu mua tại chợ về và được thuần lại bằng bài thuốc nam tự sáng chế của mình
Được biết, mỗi can ông Thịnh thả nuôi khoảng 1kg lươn giống (khoảng 35 – 45 con) đã được thuần (thời gian thuần lươn từ 5 – 15 ngày). Sau 8 tháng chăm sóc, với thức ăn chủ yếu là ốc xay trộn với 30 – 40% thức ăn viên, có bổ sung thêm đạm và khoáng giúp lươn phát triển nhanh thì lươn đạt trọng lượng từ 300 – 400gram/con. Mỗi ngày chỉ cần cho ăn 1 lần vào buổi chiều.
Năm 2013, mỗi can lươn sau 8 tháng nuôi chỉ đạt khoảng 10kg lươn thành phẩm, đến nay thì mỗi can có thể đạt từ 16kg trở lên. Mang về lợi nhuận khoảng 1 triệu đồng/can chỉ với 8 tháng nuôi.
“Đợt lươn vừa rồi tôi xuất bán 13 can với 186 kg lươn thương phẩm, với giá trung bình 160.000đ/kg, thu về gần 30 triệu đồng, sau khi trừ bỏ tất cả chi phí tôi đã thu về hàng chục triệu đồng tiền lãi. Hiện tại, tôi đang nuôi 34 can lươn và lươn đang phát triển rất tốt”- ông Thịnh cho biết.
Đây được xem là mô hình nuôi lươn “siêu” thâm canh, vì có thể điều chỉnh được sản lượng tăng giảm tùy vào thị trường một cách dễ dàng, đặc biệt, giảm đáng kể chi phí sản xuất nhưng mang lại hiệu quả kinh tế khá cao. Ông Thịnh cho biết: “Hiện tại, đã cung cấp lươn giống cho rất nhiều bà con trong và ngoài địa phương và rất sẵn lòng chia sẻ, hướng dẫn kinh nghiệm nuôi, nhằm giúp những người có hoàn cảnh khó khăn có thể vươn lên về kinh tế”.
Hạn mặn, nhiều mặt hàng nông thủy sản giảm giá mạnh
Lúa bị thiệt hại vì hạn mặn, nay còn giảm giá
Trong vòng một tháng trở lại đây, nhiều mặt hàng nông thủy sản như trứng vịt, bò, cá lóc, lúa… giảm giá mạnh vì ảnh hưởng của hạn, mặn.
Hiện tại, người nuôi vịt chạy đồng ở Đồng Tháp bán trứng chỉ khoảng 500 đồng/quả, giảm hơn 1.500 đồng/quả so với tháng 12.2015. Ông Phạm Cao Sơn (xã Mỹ Đông, Tháp Mười, Đồng Tháp) nuôi vịt theo tiêu chuẩn VietGAP than thở: "Từ sau Tết đến nay, mỗi ngày tôi lỗ gần 1,5 triệu đồng do giá trứng vịt lao dốc mạnh. Tổng vốn đầu tư trang trại 5.000m2 đạt chuẩn VietGAP để nuôi 5.000 con vịt vào khoảng 400 triệu đồng. Nhưng vịt nuôi đến ngày đẻ trứng thì giá trứng giảm giá mạnh. Giá thành sản xuất 1 quả trứng vịt khoảng 1.600-1.800 đồng nhưng bán chỉ được 800-1.200 đồng/trứng loại 1, còn loại 2 thì 500 đồng/trứng. Với cái đà này thì xem như thua lỗ vẫn tiếp diễn và phải xin ngân hàng giảm lãi suất".
Trứng vịt bị ép giá?
Trứng được thương lái thu mua giá thấp, nguyên nhân là do hạn, mặn khốc liệt, thiếu thức ăn tự nhiên cho vịt nên thương lái ép giá. Trong khi đó, các công ty thu mua thì vẫn ở mức giá cao. Đây là một nghịch lý và chỉ có doanh nghiệp mới cứu nổi người nuôi vịt chạy đồng.
Ông Trương Chí Thiện, Giám đốc Công ty Vĩnh Thành Đạt cho biết: "Giá trứng vịt có giảm nhưng không đến mức quá thấp vì hiện tại công ty vẫn thu mua ở mức 1.600-2.200 đồng/trứng. Việc giá trứng của người nuôi vịt bán chỉ được 400-600 đồng là khó tin. Có thể vịt nuôi cho trứng nhỏ, chất lượng không cao nên thương lái thu mua giá thấp?".
Bên cạnh đó, người nuôi cá lóc ở miền Tây cũng khóc ròng vì giá bán thấp hơn giá thành sản xuất. Hiện tại, giá cá lóc nuôi ở khu vực ĐBSCL được các thương lái thu mua với giá 31.000-32.000 đồng/kg, trong khi đó giá thành sản xuất phải ở mức 34.000 đồng/kg.
Càng thu hoạch nhiều cá càng lỗ
Ông Nguyễn Văn Thanh, người nuôi cá lóc ở thị trấn Trà Cú, Trà Vinh cho biết: "Từ sau Tết đến nay, giá cá lóc thương phẩm giảm dưới mức giá thành sản xuất. Với mức giá trên sau khi trừ mọi chi phí thì tôi lỗ nặng. Bình quân 1.000m2 mặt nước sau 5 tháng thả nuôi cá lóc, người nuôi thua lỗ từ 100 triệu đồng/vụ".
Theo thống kê của Chi cục Nuôi trồng thủy sản Trà Vinh, đến nay trên địa bàn đã có 1.129 lượt hộ thả nuôi cá lóc trên diện tích 182,76 ha, đạt 60% so kế hoạch. Tổng sản lượng cá lóc đã thu hoạch được hơn 19.618 tấn cá. Với giá hiện tại thì sau 5 tháng nuôi, bà con thua lỗ khoảng 2.000-3.000 đồng/kg.
Nông dân nuôi bò ở huyện Ba Tri (Bến Tre) cũng đang tiếc nuối khi giá bò đã giảm mạnh theo mùa xâm nhập mặn. Khoảng 1 tháng trở lại đây, nước mặn bao vây làm cho hơn 12.000 ha lúa đông xuân thiệt hại, mất nguồn rơm cho bò ăn. Nhiều hộ dân đã chọn giải pháp bán bò thịt, bò nghé để lấy tiền mua rơm nuôi bò sinh sản.
Thiếu rơm cho ăn, bò cũng bị ép giá
Nếu như trước đây con bò thịt 5 tháng tuổi có giá từ 18-20 triệu đồng/con thì nay giảm chỉ còn khoảng 15 triệu đồng/con. Nhưng nếu không bán, nông dân nuôi bò cũng rất đau đầu vì thiên tai xâm nhập mặn làm mất nguồn rơm để làm thức ăn cho bò.
Lúa cũng hạ giá theo... hạn mặn?
Còn nông dân trồng lúa ở ĐBSCL cũng khó tìm được lợi nhuận cao khi giá lúa đông xuân hiện đã giảm và đang đứng ở mức 4.600 đồng/kg lúa chất lượng cao. Với mức giá này, nếu đạt năng suất nông dân chỉ lãi dưới mức 30% trong khi nhiều diện tích lúa ở ĐBSCL giảm năng suất hoặc mất trắng do hạn, mặn.


Thứ Năm, tháng 3 03, 2016
doanh nhan
